Ministerstwo Edukacji Narodowej opublikowało Standardy postępowania dla nauczycieli i nauczycieli specjalistów – dotyczące kontaktu z osobami w kryzysie samobójczym, po próbie samobójczej i w żałobie po śmierci samobójczej.
Od co najmniej kilku lat raporty policyjne odnotowują wzrastające liczby samobójstw wśród młodzieży do 19 roku życia. Bardzo niepokojące są także zarejestrowane liczby prób samobójczych w tej grupie wiekowej. Większość badaczy zwraca uwagę na to, że dużej części takich prób nie odnajdziemy w oficjalnych raportach. Szacuje się, że na jedno skuteczne samobójstwo przypada od 100 do 200 prób. Stąd wynik z niespełna 2 tysięcy (dane z 2023 roku) może wzrosnąć nawet do 15–30 tys. takich posunięć młodych osób (liczba samobójstw według raportu Komendy Głównej Policji wyniosła 145 osób w 2023 roku).
To bardzo niepokojące wyniki, wymagające natychmiastowej reakcji ze strony dorosłych, w tym działań w środowisku szkolnym. Stąd decyzja Ministerstwa Edukacji Narodowej o stworzeniu Standardów postępowania wobec osób będących w kryzysie psychicznym, emocjonalnym, po próbie samobójczej lub wobec grupy rówieśniczej w sytuacji śmierci samobójczej. Standardy mają dwie grupy odbiorców: nauczycieli-specjalistów oraz wszystkich pozostałych nauczycieli. MEN przypomina, że w myśl prawa oświatowego działania pomocowe oraz profilaktyczno-wychowawcze są obowiązkiem całej szkoły i istotną częścią pracy każdego nauczyciela. Pomoc poradni ma uzupełniać, a nie zastępować nauczycieli.
W opracowanych Standardach postępowania znaleźć można omówienie czynników ryzyka działań autodestrukcyjnych, błędnych przekonań związanych z samobójstwami i próbami samobójczymi, przykładowy podział zadań profilaktycznych i w sytuacji kryzysowej w placówce. Opisane zostały sygnały ostrzegawcze świadczące o kryzysie młodego człowieka, zasady działania w ramach pierwszej pomocy emocjonalnej (w skrócie: zauważ – porozmawiaj – działaj), standardy działań w sytuacji samobójstwa ucznia/uczennicy (rozpocząć należy od siebie, gdyż jak piszą autorzy dokumentu: „Mądrą pomocą dzieciom i nastolatkom mogą służyć jedynie ci opiekunowie, którzy są świadomi własnych reakcji na kryzysowe doświadczenie, otwarci na rozmowy o przeżyciach i emocjach, gotowi do wzajemnego wspierania się wewnątrz zespołu i (…) do sięgania po specjalistyczne wsparcie poza szkołą”). Wśród propozycji są również zalecenia, w jaki sposób przygotować się, zespół klasowy oraz powracającego ucznia po próbie samobójczej. Materiał został uzupełniony o bibliografię, listę bezpłatnych publikacji (netografia) oraz telefonów i stron pomocowych.
Materiały są do pobrania na stronie MEN-u.
