Już w wywiadzie z prof. Anną Barcz (Nie warto pomijać opisów przyrody), badaczką z Polskiej Akademii Nauk, został nakreślony główny problem współczesnej edukacji o wymiarze posthumanistycznym: w jakim zakresie szkoła reaguje na rozwój technologii, zmiany klimatyczne i potrzeby społeczne człowieka żyjącego w XXI wieku? Na ile to właśnie od procesu wychowawczo-dydaktycznego zależy kształtowanie poglądów na świat jutra, którego kondycja wydaje się dzisiaj niepewna, ponieważ grożą ludzkości katastrofy ekologiczne, wojny, kryzysy społeczne? Jak redefiniować rolę i funkcje przestrzeni szkolnych relacji, skoro zmieniają się perspektywy humanizmu; skoro zmienia się sam człowiek?
Ten ostatni problem być może najmocniej przemawia do wyobraźni. W większości artykułów autorki i autorzy próbują się zmierzyć z takim oto problemem, w gruncie rzeczy futurologicznym: jak będzie wyglądała szkoła przyszłości na tle ewolucji gatunku homo sapiens? Doktor Małgorzata Obrycka, pedagożka badająca posthumanistyczne aspekty edukacji, widzi w tych przemianach szansę. „Nie bez znaczenia jest także płaszczyzna etyczna, która ujawnia się w ramach namysłu posthumanistycznego i może przyczynić się do ograniczania prymitywizmu społecznego, fundamentalizmu religijnego, jak również szeroko rozumianej ignorancji” – pisze autorka szkicu Po co pedagogice posthumanizm?
Z kolei profesor Maciej Michalski, literaturoznawca z Uniwersytetu Gdańskiego, patrzy na ten problem z punktu widzenia kultury edukacji: co się stanie z tradycyjnymi formami nauczania? Czy komputer może przejąć obowiązki nauczyciela? Jaka technologia zastąpi pismo, na którym opierają się nauka, edukacja, sztuka? „To są kwestie, od których pedagogika uciekać nie powinna, a uczniowie mają pełne prawo oczekiwać od nauczycieli przynajmniej podejmowania tej problematyki” – czytamy w eseju zatytułowanym Cóż po piśmie?
Warto zajrzeć także do innych rubryk. W dziale „Spotkania z biografią” gościmy wyjątkowa postać – dr Katarzyna Rembacka rozmawia z Joanną Kuciel-Frydryszak, autorką bestsellerowych Chłopek.
Przypominamy, że każdy numer „Refleksji” można czytać zarówno w wersji papierowej, jak i cyfrowej, dostępnej na stronie: refleksje.zcdn.edu.pl.
Zachęcamy do lektury!
„Refleksje” 2024, nr 2 – Pedagogika posthumanistyczna
