Sytuacja edukacyjna to taki moment, w którym nauczyciel, edukator lub wychowawca wykorzystuje przestrzeń, przedmiot, konkretną wypowiedź czy postać do kształtowania młodego człowieka. Mówiąc prościej: uczący wykorzystuje daną chwilę, która potencjalnie niesie w sobie ładunek poszerzający perspektywę, wiedzę, kompetencje.
Co może być takim momentem? Ilu uważnych obserwatorów, tyle takich sytuacji. W tym miejscu chciałabym zwrócić uwagę czytelników i czytelniczek na jeden rodzaj takich okazji –zetknięcie się ze sztuką. W naszych działaniach dydaktycznych i wychowawczych mamy wiele możliwości, by skorzystać z konkretnych dzieł, biografii artystów (nierzadko łączących wiele dziedzin), albo z narzędzi i form, które tradycyjnie przypisywane są pracy artysty. Samo włączenie elementów wizualnych może nam pomóc wyzwolić myślenie kreatywne naszych uczniów. Czy często z takich możliwości korzystamy? Czasem pewnie się obawiamy, nie czujemy się wystarczająco kompetentni, by interpretować dzieła lub oceniać dokonania naszych podopiecznych. Ale czy to jest tu najważniejsze? Czy tylko eksperci mogą oglądać i oceniać wystawy malarstwa lub rzeźby? Zdecydowanie nie. Czy mamy prawo do własnych odczuć, przeżyć? Zdecydowanie tak. Czy mają do tego prawo nasi uczniowie? Tak! A my możemy stworzyć do tego przestrzeń.
Ważne też, by samemu rozwijać się w tym obszarze. Dziś dużo mówi się o uważności, o dbaniu o dobrostan, o pracy z emocjami. Przydatna może być w tym właśnie sztuka. Zwrócenie uwagi na szczegół, mały detal lub na wywoływane przez całe dzieło emocje może przynieść zaskakujące efekty. W patrzeniu nie musimy się skupiać na realizacji czyichś oczekiwań czy na szukaniu w sobie zachwytu nad czymś, co nie zachwyca. Najważniejsza jest tu autentyczność, własne odczucia i uczciwość wobec nich. To owocuje także w relacji z uczniami. Możemy się tego uczyć – samodzielnie, podejmując refleksję, zatrzymując się nad działaniem artysty. Możemy się także tego uczuć w grupie innych poszukujących osób. Taką szansę daje nam ZCDN i Akademia Sztuki w Szczecinie – zapraszając na konferencję „Szkoła patrzenia. Nowe spojrzenie na edukację wizualną”.
Punktem wyjścia do zorganizowania tego przedsięwzięcia była publikacja stworzona przez pracowników ZCDN-u Oko w oko z muralem. Edukacyjne wymiary street artu (publikacja dostępna jest także online). Impulsem do jej powstania był z kolei mural, który powstał w siedzibie ZCDN-u z okazji 250 rocznicy powołania Komisji Edukacji Narodowej. Mural autorstwa szczecińskiego artysty Piotra Pauka (znanego jako Fruit of the Lump) przedstawia Hugona Kołłątaja, jednego z twórców oświeceniowych idei w edukacji, które przyświecały KEN. Publikacja zawiera szereg artykułów, które mniej lub bardziej nawiązują do tego konkretnego muralu lub ogólnie idei street artu. Stąd krótka historia Kołłątaja, również w relacji patronki Biblioteki Pedagogicznej, Heleny Radlińskiej, którą ta postać zafascynowała. Stąd przegląd wizji nauczyciela i systemu edukacji w różnych okresach i epokach historycznych. Znaleźć tu można sporo refleksji o sztuce wizualnej ogólnie i w jej wymiarze szczególnym, czyli ulicznym. Street art został tu przedstawiony również w perspektywie kobiet artystek, a także został przeniesiony do rzeczywistości wirtualnej (poprzez platformę Scratch) oraz w przestrzeń komiksową i kolażową. Na street art można także spojrzeć z jeszcze innej perspektywy – na przykład jako wyraz młodzieżowego buntu czy niezgody na rzeczywistość. Publikacja próbuje ująć sztukę uliczną w bardzo szerokim spektrum, włączając w to możliwości rozwoju nauczycieli, do których została zaadresowana. Mimo tak różnorodnej perspektywy, nadal jest wiele przestrzeni do zbadania, przedstawienia, wykorzystania. Stąd także wspomniana konferencja.
Jedną z kluczowych kompetencji XXI wieku jest kreatywność. Sztuki wizualne łączą się z nią w sposób naturalny. Zachęcamy do poszerzania swojej wiedzy i umiejętności w tym zakresie. Jest to sfera otwarta dla każdego myślącego człowieka.
