19 kwietnia obchodzimy 82 rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim. Jest to dobra okazja nie tylko do wspomnienia wydarzenia historycznego, ale także do głębszej refleksji nad relacjami międzyludzkimi, podejmowanymi wyborami, rolą pamięci. Organizatorem akcji społeczno-edukacyjnej, do której corocznie zapraszane są szkoły, biblioteki i ośrodki kultury, jest Muzeum Historii Żydów Polskich POLIN. W tym roku tematem obchodów są różne przejawy odwagi.
Do akcji można było zgłosić swoją szkołę do 15 kwietnia, jednak na stronie POLIN są dostępne różnorodne materiały, z których można korzystać bez konieczności rejestracji. Propozycje muzeum zostały podzielone na kilka kategorii wiekowych: klasy 1–3 SP, klasy 4–8 SP, klasy 7–8 SP i szkoły ponadpodstawowe oraz materiały adresowane do osób z niepełnosprawnościami (te same lub uproszczone oraz zaopatrzone w elementy ułatwiające ich dostępność – jak inny druk lub audiodeskrypcja). Osobno skategoryzowane zostały pomysły na działania w ramach bibliotek i ośrodków kultury.
Warto tu dodać, że wiele pomysłów POLIN nie nawiązuje bezpośrednio do wydarzeń z getta warszawskiego – szczególnie tych dla najmłodszych uczestników. Korzystając z dorobku polskich autorów opowiadań dla dzieci (często piszących specjalnie na tę okazję), edukatorzy dobierają teksty, które podejmują tematy odnoszące się do walki, jakiej podjęli się Żydzi w 1943 roku, ale ważne również współcześnie. To właśnie te wartości są punktem wyjścia do organizacji zajęć dla uczniów. Dopiero w starszych klasach są uzupełniane wątkami historycznymi. W tegorocznej odsłonie pojawiły się dwa nowe materiały. Pierwszy to opowiadanie Rafała Witka Czelendż. Jak piszą edukatorzy POLIN: „Jest to historia o odwadze bycia sobą i o tym, jak ważne jest, by reagować, kiedy ktoś bliski może być w niebezpieczeństwie”. Drugą nowością jest scenariusz zajęć dla najstarszej grupy wiekowej połączony z wystawą plakatową do samodzielnego wydruku pod tytułem „Dodajemy odwagi”. Scenariusz oparty jest na sześciu biografiach osób związanych z gettem warszawskim. Na ich przykładach uczniowie rozważają, jak dziś rozumiana jest odwaga, jaką ma wartość i jakie są jej rodzaje.
Na stronie akcji dostępne są także materiały z poprzednich lat, zdecydowanie warte wykorzystania. Wśród nich są opowiadania, które można odczytać samodzielnie lub skorzystać z nagrań przygotowanych przez aktorów współpracujących z POLIN. Można tu znaleźć ciekawe filmy edukacyjne, jak na przykład utrzymany w stylistyce youtuberskiej Muranów – dzielnica północna czy animacja Zdążyć przed Panem Bogiem oparta na rozmowie Hanny Krall z Markiem Edelmanem. Filmy i nagrania dostępne są na kanale YouTube Muzeum POLIN (ponieważ są umieszczone w różnych miejscach, najłatwiej wpisać konkretny tytuł do wyszukiwarki). Do wszystkich opowiadań, nagrań i filmów dołączone zostały scenariusze oraz karty pracy. Wykorzystać można także bardzo krótkie nagrania ambasadorów akcji (w tym roku są to między innymi Robert Makłowicz oraz Kasia i Jacek Sienkiewicz z zespołu Kwiat Jabłoni).
Edukatorzy POLIN zachęcają, by zapoznać się materiałem Zalecenia i wskazówki dotyczące edukacji na temat II wojny światowej i Zagłady, ponieważ temat wymaga dobrego przygotowania, autorefleksji, uważności na uczniowskie emocje, z którymi możemy się spotkać podczas realizacji zajęć. Dodatkowo, na stronie dostępny jest także szablon symbolu obchodów – żonkila – do własnego wykonania (część scenariuszy zakłada wspólne wykonanie z uczniami). Warto tu dodać, że symbol ten nawiązuje do Marka Edelmana, jednego z przywódców powstania, i jego corocznego gestu składania żółtych kwiatów pod pomnikiem Bohaterów Getta Warszawskiego.
POLIN przygotowało zwarte scenariusze do wykorzystania na lekcjach. Z reguły zakładają zajęcia trwające 45 lub 90 minut. Tak jak ze wszystkimi tego rodzaju materiałami warto potraktować je jako inspirację i wykorzystać to, co ma szansę zadziałać w uczonych przez nas grupach, a także dostosować je do własnych indywidualnych potrzeb i możliwości.
ZF
